Na Pomorzu
4 osoby
Moderatorzy:
    pioter

Ustawienia strony:

Widoczność: wszyscy
Publikować mogą: wszyscy
Moderacja: po publikacji
RSS RSS
Zarejestruj się

W krainie w kratę

Kilka słów o skansenie w Swołowie

Przy okazji pobytu na Pomorzu Śwrodkowym pojeździłem trochę po okolicach. Słupsk, wybrzeże i w ogóle słupskie "Kaszuby" okazały się nadzwyczaj ciekawe. O kilku atrakcjach będę miał na pewno jeszcze napisać, na razie nieco o Swołowie (po kaszubsku Zołowò, po niemiecku Schwolow), wsi, która przetrwała w swoim oryginalnym, bardzo ciekawym układzie przestrzennym, tak zwanej owalnicy. 
 
Z grubsza układ ten polega na tym, że na oś wsi składają się dwie drogi rozchodzące się na jej początku i schodzące się na jej końcu, tworząc w ten sposób elipsę. Pośrodku niej znajduje się podłużny plac z kościołem, to centrum wsi. Z kolej domy stoją przy drogach, zazwyczaj po ich zewnętrznej stronie, za nimi rozciągają się pola. To rzadki układ w Polsce, ale dość popularny we wschodnich Niemczech i w Czechach. Oto schemat:

Wieś placowa, owalnica - schemat Wieś placowa, owalnica - schemat (Olek Remesz (wiki-pl: Orem, commons: Orem) - Praca własna (https://pl.wikipedia.org/wi...) CC BY-SA 3.0)
 
 
Układ przestrzenny to jednak nie jedyna atrakcja Swołowa. Wieś warta jest odwiedzenia głównie ze względu na to, że zorganizowano w niej wyjątkowy skansen. Zazwyczaj skanseny budowane są na odrębnych placach, nieraz bardzo dużych jak np. Muzeum Wsi Kaszubskiej we Wdzydzach. Gromadzi się na nich różne obiekty pochodzące w większości z innych miejsc. Inaczej skansen w Swołowie, obiektami skansenowymi są tu trzy stare zagrody położone w różnych lokalizacjach osady. W nich zorganizowane są ekspozycje o historii i kulturze wsi słupskiej, w szczególności o samym Swołowie, niegdyś jednej z najbogatszych miejscowości w regionie. Obok nich toczy się zupełnie normalne życie wsi, bo Swołowo nadal jest zamieszkane, jest sklep, są samochody w podwórkach i anteny satelitarne na dachach, jest nawet gospoda.
 
Nawet nowy budynek sklepu upodobnił sie do starszych szachulcowych przez wymalowanie czarnej kraty na tynku. Nawet nowy budynek sklepu upodobnił sie do starszych szachulcowych przez wymalowanie czarnej kraty na tynku.
 
Co ważne, prawie wszystkie zabudowania, nie tylko te skansenowe, to zabytki architektury ryglowej/szachulcowej z charakterystyczną kratownicą drewnianego szkieletu. Gminy wokół Słupska, w których najwięcej jest takiej architektury, nazwano od nich "krainą w kratę", Swołowo jest bodaj najbardziej reprezentacyjną wsią dla niej, niejako stolicą "krainy w kratę". Nazwa, owszem, bardzo ładna i odpowiednia, bo rzeczywiście region różni się od sąsiednich liczbą domów w kratkę, choć wcale nie samym ich występowaniem, podobne są też gdzie indziej, w Polsce głównie na Pomorzu i Wielkopolsce, w Europie prawie wszędzie powyżej Alp, od Alzacji poprzez Belgię, Holandię aż do Niemiec. To styl ponadnarodowy, a nie tylko niemiecki, co mogłoby sugerować  popularne u nas (ale i błędne) określanie szachulca mianem "mur pruski". 
 
Podczas budowy domu szkieletowego (zdjęcie skansenowej prezentacji) Podczas budowy domu szkieletowego (zdjęcie skansenowej prezentacji)
 
I jeszcze o gospodzie we wsi. Już sama nazwa budzi sympatię: "Pod Wesołym Pomorzaninem". Jeśli będziecie w Swołowie koniecznie odwiedźcie, mieści się w starym - a jakże - szachulcowym domu. Ja w niej zjadłem delikatny chłodnik z rewelacyjnymi gotowanymi w maśle ziemniakami okraszonymi kminkiem. Pycha!
 
W gospodzie W gospodzie
 
Podoba mi się pomysł zorganizowania muzeum w kilku zagrodach istniejącej wsi. To ciekawy sposób wsparcia całej osady, zresztą pracownikami skansenu są głównie Swołowianie. Inna rzecz, że Swołowo ze względu na swój zachowany układ i architekturę jak niewiele innych wsi nadaje się do realizacji takiego przedsięwzięcia. Tak czy owak dla odwiedzającego region turysty to niezła atrakcja, a dla mieszkańców pewnie dodatkowe wpływy i szansa na promocję.
 
Kilka zdjęć:
  • Krata jednej z chat Krata jednej z chat
  • Kościół z początków XV wieku, wybudowany przez Joanitów Kościół z początków XV wieku, wybudowany przez Joanitów
  • W zagrodzie W zagrodzie
  • Gospoda Pod wesołym Pomorzaninem Gospoda Pod wesołym Pomorzaninem

Mówi się o tym we wpisach (lub komentarzach do nich):